Zekî Ozmen
Giraniya kurdên ku li Almanya dijîn mîna penaber hatine û bi awayekî fermî serî li penaberiyê dane. Di encama îfadestandina kesên serî li penabertiyê didin de, gelek kes mafê rûniştinê distînin, gelek şûnde têne şandin û gelek jî bi salan li benda encamê dimînin.
Bêguman gelek caran encam ne bi edalet e û kesên divê werin qebûlkirin bersiva ‘red’ê distînin û yên îfadeyên xwe ji rastiyê dûr didin, mafê penaberiyê distînin.
Mirov li Almanya gelek caran di sohbetan de pêrgî `qehramên` ku behsa îfadedana xwe ya li mehkemeya penaberiyê dane tê. Bi girtina mafê rûniştina penaberiyê û jiyaneke penaberiyê mirov dibe qehreman yan na jî tişteke din e; lê ew xwe wisa qehraman û hakimtiya xwe îfadekirinê didin nîşandan, wekî dadger û dadgeh neçar mabin mafê rûniştina li Almanya bide wan. Her wiha mirov bi dehan kesên ku di rastiyê de xwedî rapor û delîlên ku wan li welêt zilm dîtiye û dema vegerin welêt wê jiyana wan bikeve talûkeyê tê, lê belê mafê rûniştinê nastînin.
Dema mirov li îstatîskên giştî yên penaberên ku mafê rûniştinê standine dinêre, her sal hejmara kesên mafê rûniştinê distînin derdora sedî pêncan e. Ev yek jî tê wê watayê ku dewletê kontanjaneke diyar ji bo mafstandina rûniştinê ji xwe re diyar kiriye.
Ez bi xwe qebûlbûn an pasaport standina li ser penaberiyê girêdayî şansê dikim û bi dilekî rehet dikarim bibêjim ku encam girêdayî wijdan û moralê dadger yê roja dadgehê ye. Ger moralê hakim di cih de be, dikare bibêje li gorî filan zagonê û filan raporê ez mafê vî/ê kesî/ê ya rûniştinê didim û ger ne di cih de be jî, dikare bibêje ku li gorî filan rapor û filan zagonê ez serîlêdana wî/ê red dikim.
Ji bo vê îdîa min a li jor mînak pir in. Wekî nimûne; min bi xwe berî demekê tişteke wisa sosret dît. Nasekî ku li Tirkiyeyê cezayê girtîgehê ji ber meseleyên siyasî jê re hatiye birîn û fermana girtinê jê re hatiye belavkirin, ‘red’ a mafê rûniştinê jê re hat û wekî sedem jî wiha hatiye gotin: “Li Tirkiyeyê îspat bike ku te ew sûc nekiriye, tu yê serbest werî berdan.”
Mirov dikare bi dehan nimûneyên wisa ecêb bibîne û her wiha mirov dikare bi dehan nimûneyên ku kesên bê îspat û delîl mafê rûniştinê standine jî bibîne.
Bêguman çarçoveya zagonî ya serîlêdana penaberiyê diyar e lê belê dadger di warê xwespartina madeyên zagonî de – êrênî û neyînî – azad e.
Wekî encam, piraniya kesên mafê rûniştinê distînin û yên nastînin ne qehraman an yek ji yê din ne zîrek tir e û “qehramanê” meseleyê her dem tenê dadger e.
2006
***
No comments:
Post a Comment