Di nava biyaniyên li Almanyayê dijîn de babeta “dijminatiya almanan a biyaniyan” yek ji babetên sereke ye. Tewanbarkirina almanan ya bi “dijminatiya biyaniyan” ji hêla biyaniyan bi xwe ve carnan bi sedemên şexsî û carnan jî ji helwestên giştî ve tê kirin.
Di vê der barê de li Almanyayê gelek lêkolînîn zanyarî têne kirin û wekî îstatîstîk têne weşandin. Par di encama lêkolîneke weqfa bi navê Friedrich-Ebert-Stiftung a nêzîkî partiya SPD’ê de derkete holê ku ji sisêyan yeka/ê alman dîtin û pêşdaraziyên ku dikevin di kategoriya “dijminatiya biyaniyan” de diparêzin.*
Îsal jî Wezareta Karên Hundir a Almanyayê lêkolîneke bi heman şêweyî di nava ciwanên alman de bi rê ve bir û di encamê de derkete holê ku % 14,4’ê ciwanan dîtinên ku bi awayekî herî bilind dikeve di nava kategoriya “dijminatiya biyaniyan” de diparêzin.**
Ji van her du lêkolînan jî ya sosret ya li ser ciwanan e. Ciwanên nifşê nû ji zarokatiyê ve bi hemtemenên xwe yên biyanî re mezin dibin, dilîzîn û diçin heman dibistanan. Lê digel vê yekê jî pêşdarazî bi wan re diafirin. Ev pêşdarazî ne ji ber têkiliyên wan ên xerab ên bi hemtemenên wan ên biyanî diafire. Sedema sereke bandora malbat û derdorê ye.
Lê belê beyî ku em babetê dirêjtir û kurtir bikin, em derbasî pirsa herî giring bibin:
Gelo jiyana biyaniyên li Almanyayê çiqasî di talûkeyê de ye?...
Rast e, pêşdaraziyeke mezin li dijî biyaniyan heye. Her sal gelek êrîşên takekesî û car caran jî birêxistinkirî li dijî biyaniyan çê dibin. Di encama van êrîşan de ziyanên madî, birîndarbûn û di salên derbasbûyî de çend caran kuştinan jî rû da.
Lê digel vê yekê jî li Almanyayê referansa mîsogeriya jiyanê zagon in û rayedar -bi dil û ne bi dil be jî- erka xwe ya li dijî êrîşên tundî pêk tînin.
* http://www.spiegel.de/politik/deutschland/0,1518,592789,00.html
** http://www.fr-online.de/top_news/?em_cnt=1691468&
10.09.2009
