Zekî Ozmen
Piştî pêşkêşvana alman a bi nav û deng Eva Herman pesnê qedirgirtina dayikan ya di serdam Adolf Hîtler de da, ew hem ji kar hate avêtin û hem jî bû yek ji mijarên sereke.
Digel ku demê nivîsa quncika min nehatiye jî, piştî min dît ku Diyarnamê jî ev nûçeya ku ji min nêzîk ve dişopand weşand, min biryar da vê nivîsê binivîsim.
Eva Hermann ku me heya sala 2006’an heftiyê çend rojan di bernameya nûçeyan ya Tagesthemen ku di ARD’ê de tê weşandin de didît, dîsa wekî par bi xwe bû nûçe.
Eva Hermann par jî di pirtûkeke xwe de pesnê li mal rûniştina jinan dabû, digel ew bi xwe bi kariyera xwe ve mijûl e û qet hewla ‘çûyîn û hatina di navbera metbex, zarok û dêrê’ de nade xwe.
Hermann di şeşê vê mehê de piştî civîna çapemeniya ya danasîna pirtûka xwe ya bi navê ‘Prensîba Gemiya Nuh’ ji rojnamevaneke Hamburger Abendblatt re ev gotin got: “Di serdema Hitler de gelek tişt xerab bûn, mesele Adolf Hîtler lê belê tiştin jê jî gelekî baş bûn. Mesele qedirpêdana dayikan…”
Ev gotinên spîker a sempetîk ji rastiyê dûr in. Qedirdayîna Hîtler û rejîma wî ya dayikan di çarçoveya dîtina wan a dayikan a mîna ‘fabrîqeya çêkirina leşkeran’ bû.
Dayikan diviyabû zarokên bi hêz û ji hêla bedenî û rihî ve sazkar bianiya dinyayê. Ji hêla din ve diviya bû ew li nijada xwe, yanî li ariyan bihatana; yanî çavşîn, bejin bilind û por zer.
Em behsa karesata Hîtler bi serê dayikê cihû anîn nekin, em tenê behsa şewitandina kezebên dayikên almanan ên Hîtler kirî bikin bes e. Zarok, jin û mêrên ji hêla bedenî û ruhî ve ne sazkar hatin şewitandin û bê hejmar jin û mêr hatin xesandin. Sedema kirina vê yekê hemû ew bû ku civakeke mîna daxwaziya Hîtler ya bi ‘esil’ were afirandin.
Ev çend nimûne tenê ispata wê yekê ne ku gotinên Eva Hermann yan ji nezaniyê ne, yan jî bi armanca reklama pirtûka wê ne, yan jî bi mebest in.
Li ser pirsa ka ji kar avêtina wê ya televîzyona NDR’ê ehlaqiye yan na jî; ji kar avêtina Hermann di cih de ye, ger ji kar nehatibana avêtin û ev reyaksiyona civakî wisa bilind nebûbaya, wê gelek kesên din biketane di nava helwesta lêkolînên li ser ‘aliyên baş yên dema Hîtler’.
Diyarname.com
14. 09. 2007
No comments:
Post a Comment