Di televîzyonên kurdî de mîzah

Zekî Ozmen

Di televîzyonên kurdî de valahiyeke mezin a bernameyên mîzahî heye. Heta niha ne bernameyên mîzahî yên talk show û ne jî bernameyên dîmenên weşanê yên komîk werin montajkirin û weşandin hene. Hem ji bo talk showê û hem jî ji bo dîmenên komîk yên dema weşanê têra xwe hene.

Hemû televîzyon dikarin bi awayekî rojane bernameyên wisa çêbikin, ji ber k utu bername nîn e ku bûyerên komîk lê neqewimin. Dema ew dîmen werin montajkirin û piçek şirove jî li ser bê zêdekirin, wê demê ew bername wê di nava kurdan de bibe ji bernameyên herî lê tê temaşekirin, ji ber ku tiştên wisa ji bo kurdan tiştên nû ne.
Roj tv di rojên taybet de ji xebatkarên xwe re dîmenên dema weşanê yên komîk amade dike lê belê temaşevan jê bêpar in. Dem hatiye ku êdî temaşevan jî bibin şirîkê wî kenî.

Ez dibêjim material zehf in, ji ber vê min îro bi wî çavî li çend bernameyên cure nêrî, hem van bernameyan bala min kişand û hem jî gelek tiştên din hatin bîra min.

De kerem bikin ev tiştên li jêr montaj bikin, şiroveyeke kurt a mîzahî li ser zêde bikin:

- Hunermend Seyidxan û Aştî Xanim pêşkêşiya bernameya Roj baş Kurdistan dikin. Mirov herdem dibîne ku Seyidxan diaxive, Aştî Xanim û mêvanên bernamayê li wî guhdarî dikin. Kesekê nû li bernameyê temaşe bike, wê bibêje qey Seyidxan mêvan e. Her wiha pirsên Seyidxan jî zêde xweş in: Hem pirs dike, hem bersivê dide û piştî bersivê ji mêvanan pirs dike ka wisa ye yan na…

- Yek ji bernameçêkerê din yê Roj baş Kurdistan Înayet Dîko ye. Min hê nedîtiye ku mêvanekî wî bersiva pirsên wî baş daye. Ew tiştekî pirs dike, mêvan behsa tişteke din dike…

- Bernameyek tenê têra Roj baş Kurdistan nake, ji ber çavên pêşkêşvan û mêvanan yên sor
ên bêxew, dema bawişk têne wan, çend heyranên bernamê yên ku heftiyê bi kêmasî sê
caran telefonê ji Amedê û Stenbolê didin û li ser pîjeyê hemû mêvanan pispor in…

- Dema gelek kes di bernameyên zindî de mîkrofonê dikin destên xwe de û bi kurdî
dibêjin: “Ev ez baştir dikarim xwe bi tirkî îfade bikim “ an„ Heval, ez dixwazim bi tirkî mesajekî rêkim ji dewleta tirko re“...

- Dema mirov dengê televizyonê bibire û li hunermend Şemdîn temaşe bike, mirov wê dîse jê fêm bike ka çi dibêje. Mesele behsa firîna balafirê bike, her du destên xwe jî mîna balafirê radike û dilivîne.
Awirvedana wî ya temaşekirina kamerayê bi serê xwe bi xwe re şiroveyan diafirîne. Mirov dikare pirs bike: Ma gelo ger mirov destê hunermend Şemdîn girê bide wê bikaribe biaxive yan na, ji ber pêşiya ew biaxive, destên wî dilivin…

- Gelo Rêşad Sorgul di bernameyên xwe yên zindî de ku carnan şiroveya xwe lê zêde dike, di nav şiroveyên xwe de çend caran gotina `erê` bikar tîne? Ez jî nizanim lê di halê normal de mirov di dawiya hevokan de li şûna gotina `noqte û xal` bêhnvedanek kurt dide lê belê Rêşad li şûna bêhnvedanê gotina `erê` bikartîne. Bifirin, klîpeke kurt wê bi muzîka tekno were amadekirin û tenê dîmenên wê yên li ser hev dibêjin: “erê, erê, erê“…

- Yek ji xweştirîn bernameyan, bernameya helbestvanê navdar Ehmed Huseynî ye. Diyalogên di navbera Ehmed Huseynî û mêvanên wî de ji fîlmên Tom and Jarry gelekî xweştir in.
Ew û mêvanên xwe carnan xwe dikin di nava dûyê tenûrê de, dûre wî dûyî mîna pêpelûnkan bikar tînin û bi xêra dûyê ji pêpelûnkan pêk tê, diçin ezmanê qetiyayî didirûn.
Car caran jî serê xwe bi heriyê dişon, bi boyaxa pêlavan xwe sabûn dikin û bi Wodka Moskowoskaya xwe ziwa dikin. Yanî, ne ava mislixê, ne şampûwan û sabûn û ne jî mexmel ji wan re lazim e…
Ji bilî van diyalogên ecêb, tişteke din jî heye: Dema mêvanên Ehmed Huseynî diaxivin, ew bi dehan caran di ber axaftina wan re dibêje `i` û ´e´. Ez êdî wan ´i´ û ´e´yên wî mîna muzîka fonê ya ji bo gotinên xweş yên mêvanên wî qebûl dikim.
Car caran qezayê biçûk jî dibin: Dema helbestvan Mem Bawer mêvanê bernameya wî bû eynî wisa got: „… wekî hevalê Celadet Bedirxan jî gotî …“ Tabî bi vê hevokê re dengê ´i´ û ´e´ yan jî dihat…

- Yek ji xweştirîn tiştan jî ew e ku dema kurmancîaxêv dibin mêvanên soranîaxêvan. Hozan Canê mêvana bernameya Feraşîn ya Xanim Qeredaxî bû. Kesên telefon didan hemû soranîaxêv bûn. Dema temaşevan bi soranî diaxivîn, hozan Canê jî digot `belêy canekem, qurbana to bim, qurbanekim ûhw`. Dema telefon dihatin girtin jî li ya pêşkêşvan dinêrê û digot: „ Xwûşkecan, vî temaşevanî got çi?“…

- Tabî divê em dengxweş û devhilûyê xwe dengbêj Kazo jî ji bîr nekin. Kazo bibe mêvanê kîjan bernameçêkerî, dibêje: „Gel ji te hez dike û her kes li bernameya te temaşe dike, tu bernameçêkerê herî ezîz î di nava xelkê de...“. Bêgoman Kazo ev gotin ji xwe re ji bo hemû bernameyan kirine selawetên vekirinê.
Li gor ku xuya dike Kazo di nava malê de ne mîna zimanê xwe rehet e. Dema ew û zarokên xwe mêvanên Îsmaîl Cima bûn, Îsmaîl Cima ji keçeke Kazo re got ku dengê wê zêde xweş e û ka gelo ew nafikire berhemekî bi serê xwe derîne. Keça Kazo jî eynî ev bersiv da: „Bêje bavê min, ku bavê min destûrê bide…“. Ji xwe pêwist nake ku em behsa taqiyekirina strana wî ya bi navê `Felek´ bikin. Ew wê strana xwe li gora dem, cîh û rewşê distrîne û gotinên wê diguherîne…

- Ez li ber du bernameyan ketim ku bi dawî bûn û bernameyên mîzahî li ser wan nehatin çêkirin: Bexçê Gulan û Çarnewa Şov.
Min di Bexçê Gulan de ferq kir ku alerjiya Gulistan ya gotina `alo`heye. Dema temaşevanan tel dida û digotin `alo`, Gulistan pêşiyê bi dengekê bilind dikenî û dû re nû wê jî digot ´alo´.

Di Çarnewa Şov de hem Silêman û hem jî Serhat her car ecêbmayî diman ka çawa hunermendên wisa mezin tên bernameya wan û hem jî her sefer Silêman dixwest heneken bike lê belê heneka wî jê nedigirt…

- Ezîz Ugur herdem di bernameyên xwe de xeyîdiye û mirov tenê dibîne ku devê wî dilive. Gelo ma qedexeye ku Ezîz mîmîk û gestîkên xwe bi xwe re bibe di studyoyê de? Bila rayedarên Roj tv ji kerema xwe vê ´qedexeyê´ rakin…

- Divê em heqê temaşevanên ku bi telefonan jî beşadarî bernameyan dibin nexwin. Di bernameyên siyasî de daxwaza klîban dikin, ji helbestvanan stranan dixwazin, silavan li stranbêjên mêvan nakin û dîrekt ji pêşkêşvan pirs dikin çima falan hunermendê din naniye bernameyê…

- Yek ji rûdanên xweş ew bû ku Burhan Erdem di dema weşana zindî ya meşeke mezin de wisa dubare dikir: “Belê temaşevanên hêja, ez niha vedigerim li ser hevalê xwe `filankes`, belê hevalê `filankes´, kerem bike, em niha li ser te ne…“.

- Temaşevanekî telefon da bernameyekî, got ku navê wî Evdilehê Helexî ye û piştî silav milavan, spîker jê pirs kir ka ew ji ku derê welêt e. Wî jî ev bersiv da: „Îda ev ker e, ezî dibêjim ezî helexî me, ew dibêje ma tu ji ku derê yî…“

- Dema nûçegihanên di Kurdistan tv de dawî li nûçeyên xwe tînin, xwe jî didin nasîn û wisa dibêjin: “Sîrwan Talib, qenalî satalîtî Kurdistan (15 saniyan dimînin sekinî), Hewlêr“.

- Ez dawiya van nimûyan bi bernameyeke zêde kevin ya Mehmûd Onder bînim; Temaşevanekê bi hêrs wiha axivî û pê de çû: „ Ez `nizanim`çi ji Tansu Ç. bikim“…reyaksiyon û matmayina Mehmûd Onder ya ji bo vê sêfa surprîz bi serê xwe hêjayî vîdeoklîpekî ye.

Belê, pêwistiya dirêjkirina lîsteyê nake û wekî xuya dike her roj bi dehan tiştên wisa komîk çêdibin. Bi hêviya televîzyonên me dest bi bernameyên wisa guhartî jî bikin û ew ne tenê montaja rûdanên qenala xwe tenê bikin, ew her wiha di heman bernameyê de rê bidin bûyerên tv´yên din yên kurdî jî.

2006

***