Wateya dengên ku ji bo Demirtaş bên dayîn çi ye?

Bi namzetbûna Selahattin Demirtaş ya ji bo Serokomariya Tirkiyeyê re siûdete dîrokî ji bo kurdan derket ku bi rêya vê hilbijartinê potensiyela dengên xwe yên li Tirkiye û bakurê Kurdistanê nîşanî Tirkiye û cîhanê bidin.

Em bînin bîran; Selahattin Demirtaş pêşiya aktîfkirina HDP’ê gotibû ku ew ê êdî postê hevserokiyê wernegire. Lê bi ya Demirtaş nebû û li ser israra partiya wî û girseyên li pişt vê partiyê ew neçar ma hem bibe hevserokê HDP’ê û hem jî di ser de bû namzedê Serokomariya Tirkiyeyê.

Demirtaş namzedê herî maqûl e

Di siyaseta kurd ya Bakur de wê gelekî zehmet ba kesekî ji Selahattin Demirtaş maqûltir ji bo namzediya Serokomariya Tirkiyeyê were peydakirin. Ciwan û dînamîk e. Di warê siyasetê de pêşketî ye. Di bin pirsan de namîne û hazirbersiv e. Dizane li ku derê wê çi bibêje. Muxatabên xwe di warê siyasî de mecbûr dike ku pirsên ji wan dike bibersivînin. Sempatîk e, ev yek dibe sedem ku medya jî eleqeyeke nêzîk nîşanî wî bide. Xwedî şiyaneke mîzahî ye. Ev hokar hemû bûn sedem ku Demirtaş dîsa vegere cihên herî bilind yên siyasetê.

Temsîliyeta Erdogan ya kurdan

Di rojên derbasbûyî de Serokê PDK-T’ê Sertac Bûcak got ku Selahattin Demirtaş temsîla hemû kurdan nake û ji ber vê yekê ew ê "propaganda û xebata ku kurd ji bo mislehetê miletê kurd dengê xwe bidin Recep Tayyip Erdogan bikin."

Rast e, di quncika siyaseta kurd de Bûcak û Demirtaş ne wekî hev difikirin û du aliyên ji hev cuda ne. Lê wekî mînak ger di hilbijartinên Serokomariya Iraqê de PÇDK’ê jî bigota "namzedê Serokomariya Iraqê Fûad Mehsûm temsîla hemû kurdan nake, ji ber vê em ê dengê xwe bidin Malikî", herhal dê pêşiya herkesî Sertac Bûcak 'bi awayekî mafdar' bertekeke ku dengê wî ji erş biçe ezmên bida.

Gotinên derbarê boykotkirinê de

Li ser medyaya civakî jî hinek kurd ji ber hestên xwe yên netewî fikra ku divê kurd beşdarî hilbijartinên Serokomariya Tirkiyeyê nebin dikin. Ji ber vê jî ew rêbaza ´boykotê´ didin pêş. Bêguman ev jî mafek e û minaqeşe li ser maf nayê kirin. Lê rêbaza boykotê di qada siyasî de ne dema mercên ku tu bikarî platformê ji xwe re bikarbînî tê pêkanîn. Boykot herdem dema hemû rê li ber mirovan têne girtin dikeve rojevê.

Rengê dengê min ê hilbijartinê

Bi namzetbûna Demirtaş re kelecaniyek ket nav siyaseta kurd ya li Bakur û Tirkiyeyê. Platformeke ku bi rêya Demirtaş dengê kurdan bêhtir bigihe raya giştî ya kurd, tirk û cîhanê ava bû. Demirtaş di haya vê yekê de ye û di çarçoweya namzetiya xwe de bîr ramanên xwe yên derbarê kurd û Kurdistanê de ku berê diparastin, niha jî bi rêya vê platformê radigihîne raya giştî.

Hatina ser posta Serokomariya Tirkiyeyê ya Demirtaş bi rêya vê hilbijartinê ne pêkan e. Lê şanseke mezin afirî ku deng û daxwazên kurdan bi rêya Demirtaş bigihin hemû cihan pêk hatiye. Her wiha ji ber bandora derûnî ya bendava hilbijartinê jî nîn e, şansê ku kurd potansiyela xwe ya dengan nîşan bidin jî afirî. Ji ber vê egerê, ez ê roja 1’ê gelawêjê ku li derveyî welêt hilbijartinên Serokomariya Tirkiyeyê destpêdikin, biçim ser sindoqê û dengê xwe bidim namzedê Serokomariya Tirkiyeyê Selahattin Demirtaş.

Reşkujiya Dr. Qasimlo û îroniya dîrokê

Di ser reşkujiya Dr. Abdulrahman Qasimlo re 25 sal derbas bûn. Dewleta Awusturya ji roja kuştarê heta niha ji bo ronîkirina reşkujiyê tu gav neavêtine.

Şeva 13’ê tîrmeha 1989’a Serokê Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê Dr. Abdulrahman Qasimlo, nûnerê partiyê yê Ewropayê Abdullah Qaderî Azer û navbeynkar Dr. Fazil Resûl dema hevdîtinek veşarî bi nûnerên Îranê re dikirin, li Viyanaya paytexta Awusturyayê hatin kuştin. Di şeva reşkujiyê de ji her sê kujeran du hatin girtin. Lê belê li şûna kujer werin girtin, ew destpêkê radestî balyozxaneya Îranê hatin kirin û dû re jî bi eskortên polîsan anîn balafirgeha Viyanayê. Kujer ji wir jî di nava ewlehiyê de ber bi Tehranê ve hatin rêkirin. 

Parlamenterê Partiya Keskan Peter Pilz ku xwediyê pirtûka “Eskorte nach Iran- Eskortên ber bi Îranê ve” ye, di wextê xwe de ji bo ronîkirina kuştarê gelek hewl da û hê jî ew yek ji kesên babetê herî ji nêz ve dizane ye. Wî gelek caran gumana xwe ya ku yek ji kujerê Qasimlo Serokomarê berê yê Îranê Mehmûd Ehmedînejad e ji bo raya giştî ragihand. Bazirganekî çekan ku çend rojekî pêşiya reşkujiyê di civîneke nehênî de li sefaretxaneya Îranê ya Viyanayê ligel rayedarên Îranê rûniştibû, di sala 1996’an da zanîn ku di wê civînê de kesekî bi navê Mohamed jî hebû û ew kes piştre bûye Serokomarê Îranê. Her wiha tê gotin ku Ehmedînejad berê di nava operasyonên Îranê yên welêt de cih digirt. 

Bi neronîkirina reşkujiyê ya heta roja îro, dewleta Awusturya zagonên xwe binpênekirin lê ehlaq û nirxên mirovatiyê di bin lingan de gevizand; Li gor zagonên Awusturyayê dema berjewendiyên neteweyî bikevin metirsiyê, siyaset dikare mudexaleyî dadweriyê bike. Îranê wê demê Awusturya ne tenê bi birîna têkiliyên aborî tehdît dikir. Li gor nûçeyeke rojnameya Kurier ya Awusturyayî, berpirsê Maseya Daîreya Karên Derve yê wê demê Erich Maximilian Schmid piştî teqawîtbûna xwe, di sala 1997’an de derbarê wan rojan de di bernameyeke televîzyonê de wiha gotibû: “Balyozê Îranê vekirî ji me re got ku ji bo welatiyên Awusturyayê yên li Îranê dikare metirsiyek biafire.” 

Neronîkirina reşkujiyê ne tenê tehdîtên Îranê yên li ser têkiliyên aborî û hemwatiyên Awusturyayê yên li Îranî bûn... 

Kurier balê dikişîne aliyekê din yê ku bûye sedemê neronîkurina reşkujiyê; Serokê berê yê Îranê Abdûlhesen Benî Sadir di sala 1991’ê de li Parîsa ku ew gelek sal bûn lê sirgûn dijiya, got ku dema şerê Îran û Iraqê de dewleta Awusturyayê bi qaçaxî çek firotine Îranê. Tehranê jî Viyana bi wê yekê tehdît kiriye ku ew doza reşkujiya Qasimlo ronî bikin, dê ew jî belgeyên firotina çekan ya navbera her du aliyan de derînin holê. Benî Sadir ji ber xwe ev yek nedigot; Pêşiya reşkujiyê ne gelekî lêpirsînek vê derbarê de li ser Serokwezîr Fred Sinowatz, Wezîrê Karên Derve Leopald Gratz û Wezîrê Karên Hundir Karl Blecha hatibû destpêkirin...

Bi reşkujiya Dr. Abdurahman Qasimlo re têkiliyên Îranê û Awusturyayê êdî ne ber bi nebaşbûn lê belê berovajiyê vê yekê roj bi roj ber bi başiyê ve çûn... 

Berpirsê PDK-Î yê Awusturya û Almanyayê Hîwa Bahramî di nivîsa xwe ya di rojnameya navdar ya awusturyayî Wiener Zeitung ya derbarê 25’emîn salvegera reşkujiyê de balê dikişînê ser van têkiliyên bi reşkujiyê geştir bûyî: “Di sala 1991’ê de 3 delegasyonên payebilind yên Awusturyayê serdana Îranê kirin. Tenê di wê salê de Awusturyayê derfirotina xwe ya Îranê sedî 13 zêde kir. Komeke dostaniyê ya her du welatan ya parlamentoyê hat damezirandin û peywira vê komê geşkirina têkiliyên her du aliyan bû. Ji wê rojê ve Awusturya dostekî xurt ê Îranê ye û digel ambargoya heyî jî, Awusturya bi bazirganiyeke mezin bi Ayatulahan re dike.”

Serokomarê Awusturya Heinz Fischer ku wekî dostekî kurdan tê nasîn berê ev reşkujî wekî tewanê li dijî mirovahiyê bilêv kiribû. Her wiha derbarê neronîkirina bûyerê de jî gotibû ku cihê berxweketin û xemgîniyê ye ku kujer heta niha nehatine cezakirin. Heman Fischer niha wekî yekem serokomarê welatekî rojavayî ji sala 2005’ê ve xwe amade dike ku heta payîza îsal bi fermî serdana Tehranê bike... 

Ne tenê Heinz Fischer ku dostekî kurdan e û piştî bû serokomar pişta xwe da ronîkirina reşkujiyê. Belkî îroniya dîrokê be ku kujerekî Dr. Qasimlo yê ku di dema reşkujiyê de birîndar bûbû jî îsal ji bo PDK, YNK û Goran di avakirina hikumetê de li hev bikin bûbû navbeynkar...