Ji îro pêde dawiya 'Biratiya Olî' hat

Gotina "biratiya olî" dereweke heta niha kurd pê dixapiyan bû. Xwexapandina bi "biratiya tecawizkar û mexdûr, serjêker û mezlûm" qediya. 

Kurd dema nimêj û dia dikin, dibêjin “Ya Rebî tu umeta Mihemed û ehlê îmanê biparêzê, em jî tevayî.“

Kurd bi vê yekê ewilî hemû dia û temeniyê başiyê ji hemû misilmanan re dixwazin û dû re ji xwe re.

Dagirkerên çar parçeyên welatê kurdan misilman in…

Yên zimanê wan qedexe kirin misilman in…

Yên navên wan û yê gund, bajar, deşt, zozan û çiyayên wan qedexe kirî misilman in…

Em hinek tevkujiyên ku misilmanan bi serê kurdan anîn bînin bîra xwe; 

Geliyê Zîlan…

Dêrsim…

Enfal…

Helebçe…

Newroza 1992’yan…

Roboskî…

Şingal...

Kobanî…

Faîlên van tevkujiyên li jor û bi dehan tevkujiyên din ên bi serê kurdan hatine hemû misilman û dewletê misilmanan e.

Em faîlan daynin aliyekî …

Ne dewlet û ne jî neteweyên misilman ên din qet heta niha dengê xwe li dijî tevkujiyên misilmanan bi sere kurdên misilman anîn nederanîn. Wekî ku kurdên misilman berxên nêr ên ji bo kêrê bin û van netew û dewletên misilmanan tenê li tevkujiya kurdên misilman temaşe kirin…

Erê, em bibêjin ev tevkujî ne bi navê misilmanetiyê hatine kirin. Rast e. Lê li Kobanî bi navê misilmaniyê van rojan serê zarokên kurdên misilman jêkirin û dîsa misilmanên cîhanê û dewletên wan tenê û tenê li vê hovîtiyê temaşe kirin.  

Çend rojekî piştî tevkujiya Helebçê li Kuwêtê konferansa welatên misilman hebû. Di encamnameya konferansê de behsa zilma li ser tirkên Bulgaristanê hat kirin lê hemûyan xwe ji tevkujiya Helebçê re bêdeng kirin…

Misilman ji bo Çeçenistanê, ji bo Bosnayê, ji bo misilmanên li welatên ku berî wê demê navê wan cihan nebihîstibûn derketin kolanan. Lê heman misilman herdem ji zilma li kurdan tê kirin re bêdeng man…  

Kurdên misilman heta niha nasnameya xwe ya olî li ser nasnameya xwe ya netewî re girtine. Asta bilindhildana nasnameya kurdên misilman a olî ewqas li jor e ku dema alîkariya mirovî dan kurdên êzdî yên ji tevkujiya Şingalê reviyan, di nava xwe de pirsa ka gelo xêr li êzdiyan diçe yan na ji hev dikirin…

Lê Kobanî gelek tişt guhertin. Êdî dîrokeke kurdan a berî Kobanî û piştî Kobanî heye.

Gotinên Erdogan ên wekî ku mizgîniyekî bide û digot: “Kobanî li ber ketinê ye û dê demeke din bajarên mîna Efrîn û Qamişlo jî bikevin” kurd ji xwexapandina “biratiya olî” hişyar kirin. Ev hişyarî bû sedem ku Erdogan û zîhniyeta wî di hilbijartinan de li bakurê Kurdistanê bi erdê ve bibe yek. 

Binêrin, nû vê hefteyê DAIŞ’ê careke din berê xwe da kurdên misilman ên li Kobanî. Zêdeyî du sed kurdên misilman ên ku di nava wan de gelek zarok û pîr jî hebûn qetil kirin. Alema îslamê dîsa bêdeng ma. Erdogan jî bi helwesteke wisa, wekî ku bibêje “eger kurdan ev peyama DAIŞ’ê ya li Kobanî da fêm nekiribe ez ê ji we re careke din bibêjim: “Fêm bikin, eger niyeteke we ya dewletbûnê hebe, em ê vê yekê her roj bi serê we bînin.”

Dibe ku di nava rêveberên dewletêm misilman de yê êdî bi duristî tevdigere û dîtina xwe bi awayekî vekirî li ser kurdan dibêje Erdogan bi xwe jî be lê ev meseleyeke din e!

Kobanî kurdên misilman piştî tehda, zilm û tevkujiyên bi dehan salan bi pirsa “gelo em jî dikevin di kategoriya biratiya misilmanî” re rû bi rû hiştin. Bi Kobanî hat fêmkirin ku;

Qedexeker û mexdûr

Kujer û qurbanî

Tecawizker û bêguneh

Zilimkar û mezlûm nabin birayên hev.

Kurdan êdî fêm kir ku tişta wan û misilmanên din nêzîkî hev dike ne biratî lê belê hevalî ango baweriya bi yek dînî ye. 

Kurd heta niha bi dilekî paqij ola xwe jiyan lê xelkê ev dilpaqijî herdem wekî mertalê xapandinê ji xwe re bikaranîn. Kurdên bi bawerî dê dîsa ola xwe bi dilekî paqij bijîn lê belê xelkên xwe wekî birayê wan nîşan didan dê êdî wê rehetiya ku dilpaqijiya wan wekî mertalê xapandinê ji xwe re bikartanîn nikaribin bijîn.

Xwepandina kurdan û xapandina dagirkeran a bi gotina “biratiya misilmanan” qediya. Xwenaskirin û şikandina vî mertalî bi bedelên giran li Kobanî pêk hat. Êdî di dîroka kurdan de dema pêşî û dema piştî Kobanî heye. Ev dîrok bû dîrokeke ebedî. Kurd dê êdî bi çavên bira li misilmanên nerêrin. Ew ê êdî tenê li wan wekî kesên baweriya wan bi heman dînî tê binêrin.

HDP bi dengên kurdên xeyalşikestî bi ser ket

Di dîrokê de yekem car e ku kurd bi hilbijartina 7’ê pûşperê re dibin mifteya veguherîna arîtmetîka rêveberiya dewleta tirk. 

Ev serkeftina HDP’ê ya herifandina benda sedî 10 û wergirtina rêjeya sedî 13 bi du faktoran pêk hat; Kurdên mihafezekar û tirkên rêveçûna jiyana xwe di bin desthilatdariya Erdogan de êdî di metirsiyê de dîtin. HDP ji xwe xwedî hawizekî dengan ê asayî bû. Bi vî awayî dengê kurdên mihafezekar û dengê tirkên ji tirsa desthilatdariya Erdogan hawara xwe gihandin HDP’ê, di nava hawizê dengên berê yê dengan ê asayî yê vê partiya alî-kurd de kom bûn.

Lê belê divê dengê tirkên hawara xwe gihandine HDP’ê zêde neyê nepixandin. Bêyî van dengan jî dê HDP’ê xwe bi dengên ji kurdên mihafezekar ên jê re hatî re li dîwarê bendê bixista lê belê rêje wê negihabûya sedî 13’yan.

Bûyera Kobanî û helwesta Erdogan bêbaweriyeke mezin bi kurdên mihafezekar ên dengên xwe didan AKP’ê re afirand. Ev yek bû sedem ku bi wan re şikestineke mezin çêbibe û êdî baweriya wan bi siyaseta Erdogan a "Umetiyê" neyê. Van kurdên mihafezekar ên bi emanetî dengên xwe didan Erdogan bi vî awayî li bakurê Kurdistanê dengên HDP’ê duqet kirin. Li metrepolên tirkan jî bi heman paraleliyê dengên vê partiyê bilind kirin. 

HDP bû keştiyeke ku kurdên xeyalşikestî vegerin tê de û her wiha tirkên ji Erdogan bizdehayîn jî xwe pê bigirin.

Hebûna kaptanekî keştiyê yê wekî Selahattîn Demirtaş karîzmatîk û ji zimanê gel fêm dike jî stêrka vê keştiyê çirisand. Kurdên berê di keştiya AKP’ê de bûn, fêm kirin ku dê her rojekî ji wê keştiyê werin avêtin û ew keştî ne malê wan e. Tirkên ji Erdogan bizdiyayî jî gihîştin wê baweriyê ku ji bo demekî diyar jî be ew dikarin bi awayekî ewle li wê keştiyê siwar bibin. 

Bi vî awayî ev keştiya kurdan a ku tê de gelek kesên ji netewe û olên cuda jî xwedî gotin in malovaniya kurdên ji xwe ji berê ve pê re ne, kurdên xeyalşikestî û tirkên bizdiyayî kir.

HDP li Ewropayê partiya 2'yemîn e

Li welêt bendewariyeke mezin ji encamên dengên li Ewropayê  ji bo HDPê re têne dayîn afiriye. Encamên niha bi dest ketine dê diyarker bin ka çiqasî dê ev bendewarî bi cih werin.

Min heta destpêka vê hefteyê 10 roj li welêt derbas kirin. Ji Amedê heta Cizîrê yek ji babeta sereke ya ji min dihate pirsîn bendewariya dengên HDP’ê ji bo hilbijartina giştî ya li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê ji hilbijêrên ji Ewropayê bistîne bû.

Gelek caran bi pirsên vê derbarê de ji min dihate pirsîn diyar dibû ku pileya bendewariya ji hilbijêrên li Ewropayê zêde hatiye bilindkirin. Pê re jî hêviya derbaskirina benda sedî 10 ya HDP’ê heta astekî bi dengên ji Ewropayê werin ve hatiye girêdan.

Ez hê ji niha ve bibêjim ku dengên ji Ewropayê werin dê roleke erênî ji bo HDP’ê bilîzin lê belê divê pîleya bendewariyê neyê bilindkirin û herkes divê bizane ku HDP eger bendê derbas bike, dê bi dengê li Bakur û Tirkiyeyê jê re derkevin derbas bike.

 Dengdayîna  derveyî Tirkiyeyê roja 8’ê gulanê dest pê kir û dê heta 31’ê gulanê berdewam bike. Halê hazir tenê 3 roj ji dengdayîna ji derve re mane. Li seranserî Ewropayê bi giştî 2 mîlyon û 800 hezar hilbijêrên bikarin dengên xwe bidin hene. Ji van heta vê pêncşemê (28 gulan) derdora 750 hezar kesî dengên xwe dan. Hejmara hilbijêrên Almanyayê diyarker e û li vî welatî mîlyon û 405 hezar û 503 hilbijêr hene.

Tê texmînkirin ku heta roja 31’ê gulanê, ango roja dengdayîna dawî ya li Ewropayê bi giştî li van welatan nêzîkî mîlyonek kes dengên xwe bidin.

Li gor agahdariyên rêveberên HDP’ê yên li Ewropayê, wan rasterast têkilî bi derdora 350 hezar hilbijêrên ku gotine dê dengên xwe bidin  wan re têkilî danîne. Pê re jî bendewariya HDP’ê ew e ku li Almanyayê derdora 200 hezar dengan bi dest bixe û li seranserî Ewropayê jî ev hejmar bigihe 400 hezarî.

Niha li her cihên deng têne dayin muşahidên HDP’ê hene. Hejmara kesên ku niha li ser sindoqan tê texmînkirin ku dengên xwe didin HDP’ê û tê tomarkirin. Li gor encamên heta niha derdora sedî 25 kesên diçin dengdanê dengên xwe didin vê partiyê.

Eger heta roja yekşemê li seranserê Ewropayê mîlyonek deng werin dayîn û dengên diçin ji HDP’ê re wisa asayî berdewam bikin, dê hejmara dengan a HDP’ê ji Ewropayê bi dest bixe derdora 250 hezarî be. Ev hejmara dengan ne hejmareke biçûk e. Bi van dengan dê li Ewropayê HDP dû AKP’ê re bibe partiya duyemîn.

Xwegihandina hedefa HDP’ê ya hatiye ne hesanî  ye; Rojane bi sedan kesên bi niyeta dengdayînê diçin ser sindoqan, bêyî dengên xwe bidin vedigerin malên xwe. Sedem jî ew e ku beyana navnîşana xwe nekirine û navnîşana wan a li Tirkiyeyê yan jî li bakurê Kurdistanê hatiye tomarkirin. Ev yek dibe sedem ku yan ew roja hilbijartinê biçin Tirkiye û bakurê Kurdistanê û dengên xwe li wê navnîşana hatiye tomarkirin bidin û yan jî dengê wan bişewite.

Herî dawî jî derbarê ewlekariya dengên hatine dayîn de ev yek dikare were gotin; Li ser her sindoqê serokê sindoqê, memûrek dewletê û nûnerên AKP, CHP û MHP’ê hene. Ji ber HDP bi serbixweyan ketiye meclisê, muşahidên wê derveyî maseya sindoqa dengdayînê dişopînin. Divê were gotin ku muşahidên HDP’ê ji partiyên din çalaktir û birêxistintir hay jê dimînin ku hîle nekevin dengdayînê. Yên herî rehet jî peywirdarên AKP’ê ne û gelek ji wan ji xwe pêwîst nabînin herin ber sindoqan rûnin jî.

Piştî dengdayîna li Ewropayê biqede, dê hemû deng li navendên Ewropayê û wekî mînak yên li Almanyayê li bajarê Kolnê werin civandin. Ji wir jî dê ev deng ne bi balafirên kargoyê lê belê li ser qoltixên balafirê bi muşahid û peywirdaran re ji bo Enqereyê werin rêkirin. Ev deng wê li wir li Odeya Bazirganiyê ya Enqerê werin mihafezekirin. Di van deman de dê herdem muşahidên HDP’ê jî amade bin. Sibeha hilbijartinê, ango 7´ê hezîranê jî ev deng wê ji hêla Lijneya Bilind a Hilbijartinê (YSK) ve werin hijmartin û li ser dengên giştî yên partiyan werin belavkirin.      

Kurdên Almanyayê jî dê li meclisa tirk bên temsîlkirin

Bi beyankirina lîsteyên namzedên partiyan ên hilbijartinên giştî yên li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê re dawî li gotegot û spekûlasyonanên ser bernamzedan hatin. 

Di lîsteya HDP’ê ya pêşkêşî Desteya Bilind a Hilbijartinê (YSK) hatiye kirin de navên ji derdor, ol, netewe û nêrînên cuda balê dikişînin ser xwe. Her wiha bi vê lîsteyê Tirkiye û bakurê Kurdistanê cara yekemîn dibe şahidê wê yekê ku hema bêje lîsteya partiyekî ji nîvî mêr û nîvî ji jinan pêk tê....

Digel vê yekê jî bêguman bendewariyên me hemûyan pêk nehatin. Hinek navên wekî namzed hatine nîşandan ne bi dilê me ne. Hinek bernamzedên ku wekî namzed nehatine nîşandan em xemgîn kirin. Bi taybetî daqurtandina destnîşankirina hinek tirkan li bajarên mîna Amed û Wanê ji bo min wekî şexs zehmet e...

Lê belê rastiyeke din jî ew e ku lîsteya namzedan çawa were amadekirin jî dê ne pêkan be ku herkes bi lîsteyê kêfxweş bibe. Tercih, bendewarî û daxwazên me ji hev cuda ne. Ji ber HDP di nava xwe de gelek mirovên ji netew, ol, dîtin û çînên cuda dihewîne, ev yek dibe sedem ku tercîh, bendewarî û daxwaz hê bêtir bibin...

Di dîroka tevgera kurd a legal de cara yekem e ku kurdên derveyî welêt û bi taybetî yên Almanyayê eleqeyeke mezin nîşanî bernamzediyê didin. Ji heft kesên ji Ewropayê bûn bernamzed, sê jê wekî namzed di lîsteya radestî YSK’ê hate kirin de hatine nîşandan. Her sê jî xwedî ezmûnên cur bi cur in û ez di wê baweriyê de me dê fêdeyeke mezin bigihînin koma HDP’ê ya li meclisê. Turgut Oker di rêxistina herî mezin a elewiyan a li Ewropayê de ev bi salan e rêveberê sereke ye. Komeleyên girêdayî vê rêxistinê ji hêla dezgehên fermî yên Almanyayê ve wekî nûnerên elewiyan têne muxatabgirtin. Feleknas Uca bi salan li Parlamenta Ewropayê parlamenterî kiriye. Alî Atalan demekî di Parlamenteriya Eyaleta Nordrhein Westfalen kiriye û di nava partiyeke alman de aktîf bû. Li her du navên dawiyê divê bêguman xebatên wan ên di nava sazî û rêxistinên kurdan ên derveyî welêt de jî werin zêdekirin...

Aliyekî din ên van her sê namzedan heye; Turgut Oker dê di nava HDP‘ê de bibe temsîla civaka elewî ya ji tevgera kurd heta niha bi mesafe bû. Feleknas Uca û Alî Atalan jî dê bibin temsîla civaka êzdî ya ku piraniya wan ji ber zextên olî û siyasî bakurê Kurdistanê terikandine... 

Her wiha kurdên li derveyî welêt heta niha ji bo temsîliyeta kurdan a li Kurdistanê û Tirkiyeyê dixebitîn. Di hilbijartinên vê carê de sê namzedên ku bikaribin wan bi xwe jî temsîl bikin hene...

Şingalî dê baweriya xwe bi kî bînin û vegerin?

Şerê rizgarkirina Şingalê ev çar meh in didome. Hêviya ku dê Şingal zû were rizgarkirin pêk nehat. Bi vê yekê re gengeşiyên derbarê statuya dahatûya vê herêmê jî niha rawestiyane. Lê ev gengeşî dê bi rizgarbûna bajêr re dîsa bibe rojeva kurdan a sereke.

Em rojên ji 20’ê meha kanûna par û pê ve bînin bîra xwe; Pêşmergeyan bi hêzeke mezin dorpêça Çiyayê Şingalê şikandin. Dorpêça ji aliyê din ve ji aliyê YPG’ê û HPG’ê ve hate şikandin. Ev hêzên kurdî yên li wir dûre her yekî ji aliyê xwe ve yekser dest bi operasyona rizgarkirina bajêr kirin. Di hemû medyaya kurdî de êdî “pêşbirka ka kî zûtir bajêr bide rizgarkirin” dest pê kir. Medyayê bandoreke wisa kir ku kurd li gelek bajaran çûn kolanan û “rizgarbûna Şingalê” pîroz kirin. Bi vê yekê re jî gengeşiyên derbarê satatuya muhtemel ya dahatûyê ya Şingalê gur bûn. Gotegotên ku PKK dixwaze li Şingalê sîstemeke kantonî ava bike bûn sedem ku PDK wê bi destwerdana karên navxweyî yên başûrê Kurdistanê tewambar bike. 

Lê bi dirêjketina operasyona rizgarkirina bajêr re gotegot û nîqaşên ser statuya Şingalê rawestiyan. Bi rizgarbûna Şingalê re dê agirê gengeşiya ku niha rawestiyaye dîsa ji cihê mayî dom bike...

Aliyê herî girîng ew e ka gelo ji bilî hêzên siyasî yên kurdên li wir de-facto desthilatdar in, niştecihên wê herêmê bi xwe ji bo mîsogeriya xwe ya dahatûyê çi dixwazin...    

Şingal vala bûye. Bi hezaran mêrên êzdî li wir jî hatin kuştin. Bi hezaran keç û jin li bazaran hatin firotin. Bi sedhezaran koçberî Rojava, Bakur û Başûr bûne. Baweriya êzdiyan ne tenê ji cîranên wan ên ereb ên misilman şikest. Her wiha baweriya wan êdî bi kurdên misilman jî nema. Gelek kurdên misilman yên li Şingalê dijiyan xiyanet li wan kirin û bi erebên cîranên xwe re çav berdan namûs, mal û milkên wan. Pê re jî hêzên ewlekariyê yên kurd ên misilman  bêyî dilopek xwîn birjînin ew bi tenê hiştin. Çend pêşmergeyên di dema êrîşa DAIŞ’ê de li wir mayî û bi îradeya xwe şer kirin tenê kurdên êzdî bûn. Ev eger hemû bi hev re bûne sedem ku êdî baweriya êzdiyan bi misilmanan neyê. Nebûna baweriyê dê ji bo vegera gelek êzdiyên a Şingalê bibe asteng... 

Pêşiya gengeşiyên ser statûya Şingalê, divê destpêkê bajar were rizgarkirin. Di heman demê de divê hem di qada neteweyî û hem jî di ya navneteweyî de yekser hewldana kurdistanîkirina Şingalê were despêkirin. Dû re jî divê êzdî werin îqnakirin ku vegerin ser cihên bav û kalên xwe. Ev îqnakirin dê ne hesanî be.  Pêçandina vê birîna vebûyî dê gelekî dijwar be. Ev birîn dê beyî imtiyazekî, ango êzdî xwe bi xwe di çarçoweya formûleyeke kurdistanî de birêvebibin, gelekî zehmet were kewandin.

Dolmabahçeyê rêya benda hilbijartinê ji bo HDP’ê vekir

Li avahiya Dolmabahçe ku di dîroka Tirkiyeyê de cihekî wê yê taybet heye nêrînên Şanda Îmralî û ya hikûmeta Tirkiyeyê derbarê “Pêvajoya Aştiyê” de ji bo raya giştî hatin eşkerekirin.

Eger em banga Ocalan a ku PKK di biharê de kongreya xwe li dar bixe lênekin, naveroka daxuyaniyên her du aliyan tenê ji beyankirina niyetê pêk tê. Derbarê nexşerêya pêvajoyê de tiştek nehate gotin. Her wiha zelaliyeke ji bo bergirtina pêvajoyê dê alî çi gavên berbiçav bavêjin jî dernekete holê. 

Pêvajoya tê behskirin ev sê sal in di rojeva raya giştî de ye. Digel daxuyaniya li Dolmabahçeyê hê jî baweriya aliyan bi hev çênebûye. Lê belê konjektura herêmî û ya navneteweyî aliyan mecbûrî vê diyaloga heyî dike.

AKP roj bi roj hikumdariya xwe ber bi rejîmeke totalîter ve dimeşîne. Sempatiya berê ku dinyayê nîşanî wê dida êdî nemaye. Li nava Tirkiyeyê muxalefeteke cidî ya li dijî wê radiweste heye. Eger Erdogan pêvajoya aştiyê biqedîne, dê nikaribe êdî xwe ji bayê pêlên civakî yên mîna Gezî û operasyonên dizî û bertîlê bifilitîne. Bertekên li dijî wî yên heyî û dînamîka muxalefeta kurd bibin yek, tu darên ku Erdogan xwe pê bigire dê nemînin. 

PKK jî êdî ne rêxistineke wekî berê herêmî ye. Bi tekoşîna wê ya li dijî DAIŞ’ê re sempatiyeke mezin di nava siyaset û raya giştî ya cîhanê de jê re çêbûye. Şerawestandina wê ya li bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê bûye sedem ku ew enerjiya xwe bi awayekî serketî li Rojava û Başûr di şerê dijî DAIŞ’ê de bikarbîne. Her wiha ji ber endambûna Tirkiyeyê ya NATO’yê hemû çalekiyên wê yên li dijî Artêşa Tirk li cîhanê wekî çalakiyên terorîstî dihatin hesibandin. Lê ji ber nebûna van çalakiyan êdî PKK li cîhanê tenê bi lehengiya xwe ya parastina herêmên kurdan li Rojava û Başûr tê dîtin. Ev yek rê li ber deranîna wê ya ji lîsteyên terorê vedike. 

Ji ber van egerên li jor diyaloga niha navbera her du aliyan de heyî li ser bingeha “Win-Win Situation” ango qezanca her du aliyan dimeşe. 

Aliyekî din ê herî gelek sûdê ji diyaloga heyî û ji berdewamiya daxuyaniya li Dolmabahçe bigire HDP ye. Selahattin Demirtaş di hilbijartinên serokomariya Tirkiyeyê de dengekî bilind wergirt. Sedema vê yekê jî ew bû ku şerawestandin hebû û wî propagandaya xwe ya hilbijartinê li ser esayê Tirkiyeyîbûnê bi rê ve bir. Bi taybetî ji bo gelek tirkan Ekmeleddin Îhsanoglu ne alternatîfê Erdogan bû û ji ber vê yekê wan dengê xwe dan Selahattin Demirtaş. Eger wê demê şer navbera gerîlayên kurd û artêşa tirk de hebûya, dê peyamên Demirtaş ên ser bingeha Tirkiyeyîbûnê negihabûna raya giştî ya tirk. Ev yek jî dê bûbaya sedama ku gelek tirk dengê xwe nedin Demirtaş û ev rêjeya bilind jî dê bi dest neketiba.

Li pêşiya me hilbijartinên giştî yên Tirkiyeyê hene û HDP bi awayekî rîzîkoyî bi navê xwe dê bikeve hilbijartinê. Di hilbijartinên pêşwext ên 7’ê pûşpera  îsal de bi neketina HDP’ê ya meclisê re wê rêya AKP’ê ku bikare gelek zagonan bi serê xwe biguherîne vebe. Ev yek gelek kesan ditirsîne. Ji ber vê egerê ketina HDP’ê ya meclisê wekî rêgirtina AKP’ê ya ku bikaribe li gor dilê xwe tevbigere tê dîtin. Bi nebûna şer re dê HDP bêhtir bikaribe xwe bigihîne raya giştî ya tirk. Ev yek jî dikare bibe bingeha ku HDP benda sedî 10 ya hilbijartinê bêyî pirsgirêk derbas bike. 

Kobanî bi ser ket, niha dê siyaseta kurd çi bike?

Bajarê Kobanî bi berxwedaneke ku cîhan ji bêhempatiya lehengiya wê re bû şahid rizgar bû. Despêkê ne Tirkiye û ne jî Koalisyona Navnetewî ya li dijî DAIŞ‘ê bawer dikir ku dê Kobanî bikaribe li ser lingan bimîne. 

Şerê Kobanî di dîroka mirovahiyê de yek ji kêm şer an e ku ne bi aliyê xwe yê karesata mirovî lê belê bi berxwedana xwe ya bêhempa kete rojeva cîhanê. Berxwedana li vî bajarê biçûk ê Kurdistanê hişt ku cîhan vê carê wêneyekî nû yê kurdan ê derveyî koçberî, rev û belengaziyê bibîne; Berxwedaneke bêhampa ya li dijî kevneperestên ku ji hemû cîhanê re tehdît in...

Em wan rojan bînin bîra xwe; Hem Amerîka ya ku li dijî DAIŞ’ê Koalîsyona Navnetewî ava kiribû û hem jî Tirkiyeya ku bi awayekî vekirî destek dida DAIŞ’ê daxuyanî ser daxuyaniyê didan û digotin ku dê “Kobanî îro sibê bikeve.” Amerîka ji hêla xwe ve mafdar bû; DAIŞ’ê bi şerê xwe yê psîkolojîk û hêza xwe ya leşkerî îradeya berxwedêriyê li Rojhilata Navîn şikandibû. Wê berê xwe dabûya kîjan herêmê, xelk direviyan. Ji xwe dema êrîşên ser Kobanî destpêkirin, ew zêdeyî mehekî bû ku heman karesat bi serê Şingalê jî hatibû. Kurd di şîn û şoka Şingala bêyî berxwedan valabûyî de bûn û DAIŞ’ê xwe gihandibû navenda bajarê Kobanî. Lê digel vê baweriya Amerîka jî, wê piştî îradeya xurt a berxwedêrî ya şervanên kurd, serhildanên 6-7 kewçêrê yên ji bo piştgiriya Kobanî, piştgiriya raya giştî ya civaka navnetewî û baldariya di çapemeniya cîhanê de bi rêya Herêma Kurdistanê roj bi roj alîkariya bi rêya balefirên şer ji bo şervanên kurd zêde kir. Avêtina pakêtên çekan a bi balefiran ji YPG’ê re jî encama van sedemên li jor hatibûn hejmartin bû.    

Tirkiyeya ku di çapemenî û civînên navneteweyî de êdî vekirî wekî piştgira DAIŞ’ê dihat bilêvkirin wê demê rojên ketina Kobanî dihejmartin. Piştî Tirkiye sedî sed baweriya xwe anî ku dê Kobanî bikeve û di ser de jî zextên welatên derve ser zêde bûn, wê rê da ku pêşmerge bi çekên xwe ser bakurê Kurdistanê re derbasî Kobanê bibin. Erêkirina Tirkiye ya derbasbûna pêşmergeyan formalîte bû, ji ber wê bawer nedikir ku Kobanî wê bi koalîsyona de-facto ya Kantona Kobanî, Herêma Kurdistanê û Amerîkayê ser lingan bimîne. Tirkiye xwe amede kiribû ku dû ketina bajêr re bibêje ku wê destûra derbasbûna pêşmergeyan jî da lê dîsa jî bajêr nekarî xwe ser lingan bigire. 

Berxwedana Kobanî kurd jî nêzîkî hev kirin û cemeda navbera alî û hêzên kurdî de heland. Têkiliyên navbera PKK û PDK’ê ku ji ber nedabeşkirina rêveberiya Rojava û ketina Şingalê têk çûbûn bi vê berxwedanê cebirîn. Pê re jî hevdîtinên Lêvegera Siyasî ya Rojavayê Kurdistanê jî destpêkirin.

Her wiha yekem car bû ku di dîrokê de koalîsyoneke qet neyê xeyalan pêk hat; PKK’ya di lîsteya terorê ya Amerîkayê de ye, digel PDK’ya ku di siyaseta navxweyî de pê re di nava reqabetê de bûn şirîkên de-facto yên Koalîsyona Navnetewî ya li dijî DAIŞ’ê. Bi vî awayî îradeya berxwedêrî ya bêhempa ya YPG’ê bi piştgiriya çekên giran ên pêşmerge û êrîşên balefiran a Koalîsyona Navnetewî Kobanî ya ku kevir li ser kevir nemaye ji DAIŞ’ê paqij bû.

Li Kobanê ji her çar parçeyên Kurdistanê bi sedan ciwan di oxira azadiyê de şehîd ketin. Hê jî bi sed hezaran xelkê ji Kobanî û gundên wê di nava şertên zehmet de di bin konan de wekî penaber dijîn. Bajar vegeriyaye xirbeyekî. Birînên ku bi salan qemûşik negirin vebûn...

Kobanî dîrok nivîsand û cîhan bi berxwedêriya xwe heyirî hişt. Bi rizgarbûna Kobanî re dema wê yekê hat ku bi taybetî PKK û PDK ji bo mîsogeriya dahatûya Rojava li hev rûnin û li hev bikin. Eger di sêrî de ev her du hêzên kurd li hev bikin, dê gundên Kobanî yên hê jî di bin destê DAIŞ’ê de ne bi bedelên kêmtir werin rizgarkirin. Her wiha dê ev tifaq bikare bi rêya konjektura siyasî ya erênî ya bi xêra berxwedana bêhempa ya Kobanî afirî, zemîna mîsogeriya dahatûya statuya rojavayê Kurdistanê li ser maseyên dîplomatîk ên li ser wan jinûveparvekirina Rojhilata Navîn tê nîqaşkirin ava bike. Em dikarin bibêjin Kobanî ya xwe anî cih, niha dor dora siyasetê ye. 

Tirsa dewleta tirk a ji Selahattin Demirtaş

Dewleta tirk bi wezîr, serokwezîr û serokomarê xwe ve ev bi rojan e di nava hewla reşkirin û tehdîtkirina Hevserokê HDP’ê Selahattin Demirtaş de ne. Dewlet tirk kesayetiya Selahattin Demirtaş ji xwe re metirsî û kelemê “pêvajoya aştiyê” ya ku ew dixwazin dibîne. 

Selahattin Demirtas di hilbijartinên Serokomariya Tirkiyeyê de dengekî nêzîkî rêjeya sedî 10 bi dest xist. Wî bi performansa xwe careke din nîşan da ku ew dikare dewletekî bi rê ve bibe û ji tu siyasetmederên mezin ên cîhanê ne kêm e. Di dîroka siyaseta kurd a legal a li bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de cara yekem bû ku di hilbijartinên serokomariyê yêm îsal de rêjeyeke ew qas bilind bi dest ket. Di deststxistina vê rêjeya bilind de jîrbûn û karîzmaya Selahattin Demirtaş roleke gelekî mezin lîst. 

Piştî bidestxistina vê rêjeya bilind a dengan a Demirtaş, meyla ketina HDP’ê ya hilbijartina giştî ya sala 2015’an wekî partî derkete pêş. Derketina pêş a vê meylê bi dilê dewletê ye lê belê encama ku Selahattin Demirtaş di hilbijartinên serokomariyê de bi dest xistiye xewa dewletê ya di vî warî de diherimîne. 

Dewleta tirk bi “pêvajoya aştiyê” dixwaze tevgera kurd a Bakur di nava demê de bide helandin. Bi navê “hesasiyeta pêvajoyê” jî vekirî daxwaza wê yekê dike ku HDP peywira xwe ya muxalefetiyê pêk neyne û bibe dûvikê AKP’ê. Selahattin Demirtaş hem di dema hilbijartinên serokomariyê de û hem jî ji dema bûye Hevserokê HDP’ê ve dijberî van daxwaz û hêviyên dewletê tevdigere. Ew muxalifiyeke wisa li dijî hikumeta tirk dike ku dijberên partiya wî bi xwe jî di bin bandore wî de dimînin. 

Ev yek ji aliyekî ve dibe sedem dewleta tirk bitirse ku dema HDP bi Hevserokiya Demirtaş wekî partî bikeve hilbijartinên giştî dê encameke ne li bendê derkeve holê. Ji aliyê din ve dewlet dibîne ku bi Hevserokatiya Demirtaş a HDP’ê dîzayna ku ew dixwaze bide vê partiyê pêk nayê. Em vê yekê jî deynin quncikekî; Dewleta tirk her wiha axaftina Demirtaş a li Roboskî ku gotibû “eger dewleteke kurdan hebûya dê ev komkujî pêk nehatiba” jî ji bîr nekiriye. 

Ev xal hemû jî dibin sedemê wê yekê ku dewlet bixwaze Selahattin Demirtaş bi tehdît û bêbextiyan bêdeng bike û eger jê were jî ji qada siyasî tasfiye bike. 

Di sêrî de tevgera kurd a Bakur û dû re jî hemû kurd divê Selahattin Demirtaş nekin “berxê ji bo kêrê” yê “pêvajoya aştiyê” ya ku ji xwe  bi piranî wekî “xapandin” bilêv dikin.   

Nameya Wagner a ji bo Kobanî

Ez nivîsa quncika xwe ya vê carê beyî tu şîroveyî ji bo wergera nivîsa Frank Josef Wagner* a di rojnameya Bild ku ev rojane zêdeyî 3 mîlyonan li Almanya û seranserî Ewropayê tê firotin dihêlim...  

"Kurdên delal, 

dinya hemû ecêbmayî li şerê we yê li dijî serjêkerên bi ala reş dinêre. 

Lehengno hûn kî ne?

Hûn miletekî xwediyên stranên herî xemgîn ên li ser evîna jidestçûyî û welatê windabûyî ne.

Di stranekî de wiha tê gotin: Hemû welat çavmiçonkê dilîzin. Kîjan welat tu caran nayê dîtin? Kurdistan.  

Hûn miletekî bêdewlet in. Zimanê we hate qedexekirin. Cil û bergên we hatin qedexekirin.

Gelê we li Tirkiyeyê, li Iraqê, li Îranê, li Sûriyeyê dijiya. Hûn hatin çewisandin. 

Hebûna we nehate pejirandin. 

Hûn miletekî bêxwedî bûn. Hûn herdem mecbûrî şerkirinê bûn. Gelek ji we bûn terorîst. 

Dibe ku terorîstên berê niha ew şervanên bi tenê li Kobanê şer dikin bin, ez nizanim.

Mêrên bêtirs, mêr, mêrên herdemî şer dikin.

Şervanekî digot: Ez ê guleya xwe ya dawî ji xwe re bihêlim.

Ez ê nehêlim serê min were jêkirin.

Hûn çi leheng in.

Mûyên  mirov dibin sîx.

Silavên ji dil.

F. J. Wagner"

* http://www.bild.de/news/standards/franz-josef-wagner/liebe-kurden-38306880.bild.html

Bandora berxwedana Kobanî li nav civaka Ewropayê

Elaqeya çapemiya cîhanê û nêzîkatiya civaka ewropî ya ji bo berxwedana lehengên kurd ên li Kobanî çîroka pêlewanekî kurd tîne bîra mirov. 

Di sala 1835’an de tetbîqateke leşkerî ya hevpar a hêzên rus û hêzên preusî li Kalisz a Polonyayê pêk hat. Kayzer Friedrich Wilhelm ê 3’yemîn jî li wir amade bû. Li vê tebîqatê bala hemû beşdaran çû ser zîrekiya siwariyekî kurd ê êzîdî ku ji Kafkasyayê bû û di nava hêzên rus de cih digirt. Zîrekiya vî siwarê kurd wisa bala beşdarên tetbîqatê kişandibû ku ev siwarê kurd bû babeta nûçeyên gelek rojnameyên wê demê. Piştî çend salan August Freiherr von Haxthausenê berlînî çû Rusyayê û ji wir jî Ermenistanê. Haxthausen li Ermenistanê li nava koçerên kurdên êzîdî çav bi heman siwariyê kurd ket. Ew di bîranîna xwe ya wê demê de hem behsa mêvanperweriya kurdan dike û hem jî tîne zimên ku heman siwariyê kurd ji bo wî careke din hunera xwe ya siwarîbûnê pêşkêş kiriye. August Freiherr von Haxthausenê ser vê bîranîna xwe ya di derbarê wî siwariyê kurd de wisa dibêje: “Ev, ew kurdê ku li Warşowa û li ba Kaliszê bi xwe bû; yê ku ji ber hunera wî ya siwarî ya balkêş di gelek rojnameyan de behsa wî hatibû kirin. Di dema xatirxwestinê de wî careke din hunera xwe ya siwarî ya balkêş pêşkêşî me kir...” 

Niha jî pesindana medyaya ewropî ya lehengên kurd ên li Kobanî li ber xwe didin ji mînaka li jor ne dûr e. Lê vê carê guhertinek heye; Serkêşiya jinên kurd ên di vê berxwedanê de gotina “Brave Kurds” bi watetir dike… 

Bi rojan e kurd li welatên Ewropayê û bi taybetî li Almanya ji bo berxwedana YPG’ê ya li Kobanî li ser lingan in. Raya giştî ya ewropî û medya sempatiya xwe nîşanî kurd û berxwedana Kobanî didin. Polîsên van welatan di birêveçûna van çalakiyan de hevkariyeke ew qas baş dikin ku kurd bi xwe jî ecêbmayî dimînin. Takekesên kurd bi xwe jî rojane dibin şahidên wê yekê ku cîran, hevalên wan ên kar û kesên li rêya wan diqezidin yên ewropî êdî bi çavekî mezin li wan dinêrin û bi awayekî din nêzîkî wan dibin.

Ev guhertin hemû encama berxwedana lehengên kurd ên li Kobanî ye. Berxwedana wan nêrîna civakên ewropî ya ser kurdan da guherandin.

Eger sazî û rêxistinên kurdên li Ewropayê bikaribin vê atmosfera bêhempa ya afirî baş bi kar bînîn, dê êdî gelek pirsgirêkên siyasî û civakî yên kurdên li van welatan werin mînîmalîzekirin. Ev yek jî êdî di destê rêvebir û kadroyên sazî û rêxistinên kurdan ên li Ewropayê de ye…  

Ji ber van egeran divê kurd rê nedin provakasyon û provakatorên ku bibin sedema xerabûna vê atmosfera erênî. Bi taybetî jî divê rê li pêşiya ciwanên xwîngerm ên bi armanca balkişhandina ser Kobanî serî li rêbazên dijyasayî didin were girtin. Keda lehengên kurd ên li Kobanî destanê dinivîsin divê li Ewropayê bi erdê de neyê rijandin.